A mund të rritemi pa humbur atë që kemi për të thënë?
E lexova me shumë interes artikullin e Matt Giaro-s, “What to Do When Your Substack Isn’t Growing (At All)”.
Në të ka shumë këshilla praktike me të cilat pajtohem. Shkrimtari duhet të njohë lexuesin, të komunikojë me të, të krijojë besim dhe të mendojë seriozisht se si puna e tij mund të bëhet e qëndrueshme.
Por gjatë leximit më lindi një pyetje tjetër:
Çfarë ndodh kur ajo që duam t’i ofrojmë lexuesit nuk është thjesht zgjidhje për një problem, por një tregim, një poezi, një përrallë, një proverb, një kujtim apo një përvojë kulturore?
A do të thotë kjo se nuk mund të ndërtojmë një audiencë rreth tyre?
Unë nuk besoj kështu.
Ndoshta pyetja nuk është vetëm:
“Çfarë mund të shes?”
por edhe:
“Çfarë mund t’i jap një lexuesi që nuk e gjen lehtë diku tjetër?”
Dhe pastaj lind një pyetje tjetër:
Si mund t’i gjej lexuesit që kanë vërtet nevojë ose dëshirë për atë që unë ofroj?
Për shembull, mund të shkruaj poezi, tregime, përralla për fëmijë ose reflektime mbi proverbat dhe kulturën. Këto nuk zgjidhin domosdoshmërisht një problem praktik në të njëjtën mënyrë si një newsletter për biznesin.
Por ato mund të ofrojnë diçka tjetër: imagjinatë, emocion, kujtesë, njohuri kulturore, një mënyrë tjetër për ta parë botën ose thjesht kënaqësinë e leximit.
Prandaj ndoshta sfida nuk është të heqim dorë nga ajo për të cilën duam të shkruajmë, por të zbulojmë kush interesohet për të.
Ku janë këta lexues?
A janë prindër që kërkojnë tregime për fëmijët e tyre? A janë mësues? A janë njerëz të interesuar për kulturën shqiptare? A janë pjesëtarë të diasporës shqiptare që duan të ruajnë gjuhën dhe kujtesën? A janë lexues të interesuar për folklorin, proverbat, letërsinë apo tregimet personale?
Mendoj se kjo është një pjesë shumë e rëndësishme e rrugëtimit në Substack.
Dhe këtu jam dakord me Matt-in për një gjë themelore:
Nuk mund të shkruajmë thjesht dhe të presim që njerëzit të na gjejnë.
Duhet të hyjmë në bisedë.
Duhet të lexojmë. Duhet të dëgjojmë. Duhet të komentojmë. Duhet të zbulojmë se çfarë kërkojnë njerëzit.
Por do të shtoja edhe diçka:
Duhet të zbulojmë edhe çfarë kemi ne që ia vlen të ndajmë me të tjerët.
Për mua, Substack-u ideal do të qëndronte midis dy pyetjeve:
Çfarë mund t’i jap lexuesit?
dhe
Çfarë mund të ndërtoj nga ajo që krijoj?
Unë nuk i shoh këto si dy gjëra të kundërta.
Mund të dua ta ndihmoj, frymëzoj, argëtoj, edukoj apo prek një lexues — dhe në të njëjtën kohë të dua që puna ime të bëhet ekonomikisht e qëndrueshme.
Pse një poezi nuk duhet të ketë vlerë?
Pse një përmbledhje tregimesh nuk duhet të ketë vlerë?
Pse njohuritë mbi proverbat, folklorin, gjuhën dhe kujtesën kulturore nuk mund të bëhen një produkt për të cilin dikush është i gatshëm të paguajë?
Ndoshta përgjigjja nuk është ta kthejmë gjithçka në produkt.
Ndoshta përgjigjja është të krijojmë fillimisht diçka me vlerë dhe pastaj të mësojmë të gjejmë njerëzit që e vlerësojnë atë.
Prandaj do ta pyesja Matt-in:
Kur u këshillon shkrimtarëve të përqendrohen te problemet e dhimbshme, ku vendos letërsinë, poezinë, tregimin, kulturën dhe kujtesën?
A mund të ndërtojë një shkrimtar një audiencë të qëndrueshme jo vetëm duke zgjidhur probleme, por edhe duke krijuar kuptim?
Dhe së fundi:
Si mund t’i gjejmë njerëzit që kërkojnë pikërisht atë që kemi ne për të thënë?
Ndoshta sfida e vërtetë e Substack-ut nuk është të zgjedhim midis:
“Çfarë mund të shes?”
dhe
“Çfarë kam për të thënë?”
Ndoshta sfida është të mësojmë t’i bashkojmë këto dy pyetje.
Sepse unë nuk dua të shkruaj vetëm për veten.
Por as nuk dua të shkruaj vetëm sepse algoritmi më tregon se çfarë do të klikojnë njerëzit.
Dua të krijoj diçka që ka vlerë për lexuesin dhe të mësoj se si ta bëj këtë vlerë të qëndrueshme edhe për shkrimtarin.
Ndoshta kjo është një mënyrë tjetër për t’u rritur.
A mund të rritemi pa humbur atë që kemi për të thënë?
E lexova me shumë interes artikullin e Matt Giaro-s, “What to Do When Your Substack Isn’t Growing (At All)”.
Në të ka shumë këshilla praktike me të cilat pajtohem. Shkrimtari duhet të njohë lexuesin, të komunikojë me të, të krijojë besim dhe të mendojë seriozisht se si puna e tij mund të bëhet e qëndrueshme.
Por gjatë leximit më lindi një pyetje tjetër:
Çfarë ndodh kur ajo që duam t’i ofrojmë lexuesit nuk është thjesht zgjidhje për një problem, por një tregim, një poezi, një përrallë, një proverb, një kujtim apo një përvojë kulturore?
A do të thotë kjo se nuk mund të ndërtojmë një audiencë rreth tyre?
Unë nuk besoj kështu.
Ndoshta pyetja nuk është vetëm:
“Çfarë mund të shes?”
por edhe:
“Çfarë mund t’i jap një lexuesi që nuk e gjen lehtë diku tjetër?”
Dhe pastaj lind një pyetje tjetër:
Si mund t’i gjej lexuesit që kanë vërtet nevojë ose dëshirë për atë që unë ofroj?
Për shembull, mund të shkruaj poezi, tregime, përralla për fëmijë ose reflektime mbi proverbat dhe kulturën. Këto nuk zgjidhin domosdoshmërisht një problem praktik në të njëjtën mënyrë si një newsletter për biznesin.
Por ato mund të ofrojnë diçka tjetër: imagjinatë, emocion, kujtesë, njohuri kulturore, një mënyrë tjetër për ta parë botën ose thjesht kënaqësinë e leximit.
Prandaj ndoshta sfida nuk është të heqim dorë nga ajo për të cilën duam të shkruajmë, por të zbulojmë kush interesohet për të.
Ku janë këta lexues?
A janë prindër që kërkojnë tregime për fëmijët e tyre? A janë mësues? A janë njerëz të interesuar për kulturën shqiptare? A janë pjesëtarë të diasporës shqiptare që duan të ruajnë gjuhën dhe kujtesën? A janë lexues të interesuar për folklorin, proverbat, letërsinë apo tregimet personale?
Mendoj se kjo është një pjesë shumë e rëndësishme e rrugëtimit në Substack.
Dhe këtu jam dakord me Matt-in për një gjë themelore:
Nuk mund të shkruajmë thjesht dhe të presim që njerëzit të na gjejnë.
Duhet të hyjmë në bisedë.
Duhet të lexojmë. Duhet të dëgjojmë. Duhet të komentojmë. Duhet të zbulojmë se çfarë kërkojnë njerëzit.
Por do të shtoja edhe diçka:
Duhet të zbulojmë edhe çfarë kemi ne që ia vlen të ndajmë me të tjerët.
Për mua, Substack-u ideal do të qëndronte midis dy pyetjeve:
Çfarë mund t’i jap lexuesit?
dhe
Çfarë mund të ndërtoj nga ajo që krijoj?
Unë nuk i shoh këto si dy gjëra të kundërta.
Mund të dua ta ndihmoj, frymëzoj, argëtoj, edukoj apo prek një lexues — dhe në të njëjtën kohë të dua që puna ime të bëhet ekonomikisht e qëndrueshme.
Pse një poezi nuk duhet të ketë vlerë?
Pse një përmbledhje tregimesh nuk duhet të ketë vlerë?
Pse njohuritë mbi proverbat, folklorin, gjuhën dhe kujtesën kulturore nuk mund të bëhen një produkt për të cilin dikush është i gatshëm të paguajë?
Ndoshta përgjigjja nuk është ta kthejmë gjithçka në produkt.
Ndoshta përgjigjja është të krijojmë fillimisht diçka me vlerë dhe pastaj të mësojmë të gjejmë njerëzit që e vlerësojnë atë.
Prandaj do ta pyesja Matt-in:
Kur u këshillon shkrimtarëve të përqendrohen te problemet e dhimbshme, ku vendos letërsinë, poezinë, tregimin, kulturën dhe kujtesën?
A mund të ndërtojë një shkrimtar një audiencë të qëndrueshme jo vetëm duke zgjidhur probleme, por edhe duke krijuar kuptim?
Dhe së fundi:
Si mund t’i gjejmë njerëzit që kërkojnë pikërisht atë që kemi ne për të thënë?
Ndoshta sfida e vërtetë e Substack-ut nuk është të zgjedhim midis:
“Çfarë mund të shes?”
dhe
“Çfarë kam për të thënë?”
Ndoshta sfida është të mësojmë t’i bashkojmë këto dy pyetje.
Sepse unë nuk dua të shkruaj vetëm për veten.
Por as nuk dua të shkruaj vetëm sepse algoritmi më tregon se çfarë do të klikojnë njerëzit.
Dua të krijoj diçka që ka vlerë për lexuesin dhe të mësoj se si ta bëj këtë vlerë të qëndrueshme edhe për shkrimtarin.
Ndoshta kjo është një mënyrë tjetër për t’u rritur.
Hello Matt. What’s the name of your book?